Noah is niet Bijbelgetrouw, maar wel gewaagd

april 23rd, 2014

Bijbelse verhalen zijn in trek bij het Nederlandse publiek. Na het succes van het EO-programma The Passion, met meer dan 3 miljoen kijkers, kunnen bioscoopbezoekers nu hun hart ophalen met het verhaal van Noah. Deze filmversie van het Bijbelse verhaal wijkt wel af van het originele verhaal. Hiermee maakt regisseur Darren Aronofsky een gewaagde keuze, wat wel voor veel visueel spektakel zorgt.

Noah (Russell Crowe) is een afstammeling van de derde zoon van Adam en Eva: Seth. Deze afstammelingen staan voor de goedheid van de mens. De verdorven tak van de mensheid bestaat uit afstammelingen van Kaïn. De Schepper (God) is helemaal klaar met de rotzooi die deze zedeloze afstammelingen veroorzaken. Daarom is het tijd voor een grote schoonmaak. Noah is door de Schepper gekozen om de onschuldigen te redden van de vernietiging die gepaard gaat met deze grote schoonmaak. Van alle dieren op aarde moet een paartje gered worden om, na de zondevloed, de aarde opnieuw te bevolken. Met vuur brand je alles plat, maar met water reinig je de aarde, aldus Noah.

Gevallen engelen

Een ark bouwen doe je niet zomaar. Gelukkig krijgt Noah hulp van zijn vrouw, drie zonen en Ila (Emma Watson), de vriendin van zijn oudste zoon Sem. Daarnaast krijgt Noah bescherming van gevallen engelen, deze pletten de nakomelingen van Kaïn als mieren wanneer deze ook een plekje op de ark proberen te veroveren.Deze engelen zien eruit als de stenen variant van de Enten uit de Lord of the Rings trilogie. Het is van Aronofsky een gewaagde keuze om deze gevallen engelen in het verhaal van Noah te verwerken, omdat deze niet zo in de Bijbel voorkomen. Desalniettemin weet het wel voor het nodige beeldspektakel te zorgen.

Worsteling

Ook de rest van de film toont een wezenlijk verschil met het Bijbelse verhaal. In Aronofsky’s versie heeft alleen zoon Sem (Douglas Booth) een vriendin, deze is bovendien onvruchtbaar. Hoewel het verhaal hierdoor niet geheel Bijbelgetrouw is, biedt deze creatieve keuze wel een mooi uitgangspunt voor een dramatische plotwending, wanneer Ila toch zwanger blijkt te zijn. Watson weet haar rol als radeloze moeder met overtuiging te brengen. Ook Crowe zet zijn rol als Noah prachtig neer. Wanhopig wendt hij zich tot God wanneer hij vol afschuw de goddeloze en verdorven nakomelingen van Kaïn aanschouwt.

Betoverend

Noah vertelt op de ark het scheppingsverhaal aan zijn kinderen. Op een betoverende en beeldende wijze zijn de verhalen van de schepping en de evolutie met elkaar verzoend in Noah. Een gewaagde, maar ook geslaagde keuze door de prachtige visualisering.

Aronofsky’s Noah is een gewaagd, visueel meeslepend drama. De film mag dan niet Bijbelgetrouw zijn, de worstelingen van Noah zijn juist wel heel christelijk te noemen.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Film, Recensie | No Comments »

Leven na leven zet je aan het denken over de invloed van keuzes en toevalligheden

april 23rd, 2014

Wat als je de kans had om je leven opnieuw te leven, totdat je het eindelijk goed zou doen?’ Dit is het uitgangspunt van het boek Leven na Leven van Kate Atkinson. Als je dood zou gaan en opnieuw geboren zou worden, wat zou je dan anders doen? Zou je uiteindelijk een manier van leven vinden die helemaal perfect is? Atkinson won met dit boek de Costa Book Award in 2013 en werd in datzelfde jaar genomineerd voor de Booker Prize en de shortlist van de Women’s Prize for Fiction.

Herhalingen met een twist

Ursula Todd, de hoofdpersoon, leeft meerdere levens. Het ene loopt anders dan het andere door verschillende keuzes of toevalligheden. Haar leven begint telkens op een stormachtige winterdag in februari, maar het neemt elke keer een andere wending. Wordt ze in de eerste levensloop dood geboren? In de tweede levensloop sterft ze pas een aantal jaren later door een geheel andere oorzaak. Haar verhaal begint bij elk nieuw leven op dezelfde manier, maar doordat Ursula voorspellende voorgevoelens heeft, kan ze de loop van gebeurtenissen beïnvloeden. Als lezer weet je dan al wat er zou kunnen gebeuren: je hebt immers al over haar eerdere levens gelezen. Deze herhaling van gebeurtenissen maakt het boek zeker niet saai. Doordat er bij elk nieuw leven nieuwe stukjes informatie worden toegevoegd, wordt duidelijk hoe Ursula’s leven telkens verandert. Zowel toevalligheden als de keuzes van anderen spelen hierbij een rol, op beide heeft zij zelf geen invloed. Atkinson vraagt veel van de lezer door deze manier van schrijven: hij moet zelf de puzzelstukjes aan elkaar leggen en connecties ontdekken tussen de verschillende verhaallijnen.

Historische integratie

Atkinson integreert het verhaal van Ursula in de geschiedenis: in één van haar levens is Ursula bevriend met Eva Braun, de vriendin van Hitler, en in het andere leeft ze tijdens de Tweede Wereldoorlog in London. Ursula probeert het voor zichzelf en voor de mensen om haar heen zo aangenaam mogelijk te maken. Wanneer ze een nieuw leven leeft, verandert ze door haar keuzes echter niet alleen haar eigen leven en dat van de mensen om haar heen, maar ook de loop van de geschiedenis in het algemeen. Doordat Ursula’s verhaal wordt gerelateerd aan iets dat we al kennen wordt de invloed van haar keuzes nog duidelijker.

Met 525 pagina’s is Leven na Leven zeker geen luchtig boek. Atkinson had echter nog veel meer dan vijfhonderd pagina’s aan haar verhaal kunnen wijden, want Ursula had nog veel meer levens kunnen hebben. Toch is het verhaal één geheel omdat de eerste pagina van het boek verwijst naar de laatste en daardoor alle gebeurtenissen samenkomen. Bovendien is het verhaal vernieuwend, omdat het je een ander perspectief geeft op de invloed van keuzes en toevalligheden op individuele levens en de geschiedenis. Atkinson heeft gezorgd voor een goede inkadering in de geschiedenis en situering van de personages. ‘We kunnen het nooit helemaal goed doen, maar we moeten het proberen’ is wat Ursula’s moeder zegt. Atkinson heeft het met haar boek dan ook een zeer goede poging gedaan tot het schrijven een meesterwerk.

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Literatuur, Recensie | 1 Comment »

La belle et la bête is een emotieloos maar beeldschoon sprookje

april 23rd, 2014

Belle en het Beest vertelt het bekende verhaal over een vroegere prins, verandert in een beest, die alleen door de liefde van een vrouw van zijn vloek verlost kan worden. La belle et la bête van Christophe Gans, laat zien hoe Franse cinema met een, voor Hollywood begrippen, kleine budget toch een spectaculaire film weet te maken. Het is vooral de schoonheid van de decors, kostuums en fotografie die een betoverend schouwspel weten te creëren. 

Het verhaal is bekend bij iedereen, daar hebben de vele adaptaties wel voor gezorgd. Van de bejubelde versie van Jean Cocteau uit 1946 tot aan de eveneens alom geprezen Beauty and the Beast (1991) van Disney. Nu waagt de Franse cinema zich wederom aan een verfilming van het beroemde sprookje uit 1740 van Madame Villeneuves. Regisseur Christophe Gans (Silent Hill, Brotherhood of the Wolf) kiest voor een traditionele aanpak die dicht bij het bronmateriaal staat. Waarin de laatste adaptatie Beastly (2011) nog een hedendaagse blik op het eeuwenoude verhaal werpte, is de aanpak van Gans eerder nostalgisch te noemen.

Ode aan Cocteau

Gans speelt met uitstek met kleuren en vormen die de sprookjesachtige wereld uit de boekillustraties reconstrueren. Vooral overaccentuering van contrasten werkt goed op het grote scherm. Diep goud, blauw en rood van kostuums en rekwisieten steken mooi af tegen de donkere hoeken van het immense kasteel. Ook het verschil tussen de weelderig begroeide kasteeltuinen en het bevroren, ijzige landschap eromheen geven een gevoel van tweestrijd. De gekozen barok stijl geeft een ouderwetse charme aan de film die toch grotendeels is gecreëerd met behulp van de computer.

Computer gegeneerde beelden transporteren de kijker dan ook moeiteloos naar dit prachtige sprookjesland. Het oogverblindend mooie kasteel van het beest heeft honderden details die je allemaal wilt ontdekken. Hier leven ook schattige magische wezentjes, een kruising tussen lemur aapjes en beagle pups, die onderbenut blijven maar natuurlijk goede merchandising vormen. Ook stenen reuzen, die niet in het originele verhaal voorkomen, zorgen voor de nodige actiescènes die de hedendaagse bioscoopbezoeker verlangt.

Koude digitale technologie

Het is voor de acteurs voornamelijk een uitdaging emotie over te brengen op een set die is gevuld met koude digitale technologie. Het is al vaker gebleken dat getalenteerde acteurs tussen animatie en live action geheel verbleken. In de Star Wars prequels is het Natalie Portman niet gelukt haar immense pijn en verdriet geloofwaardig over te brengen, en ook Lea Seydoux slaagt er niet in de CGI te overwinnen.

Seydoux is de magneet die de grote massa moet binnenhalen, die na haar succes in La vie d’Adèle een bekende naam is geworden. Maar de echte ster van de film is Vincent Cassel. Hij weet door de makeup en digitale effecten heen te spelen en op een realistische manier het beest neer te zetten. Middels zijn beestachtige bewegingen maar ook zachte mimiek, zet hij een echt angstaanjagend monster neer die tegelijkertijd ook menselijke trekjes vertoont.

Uiteindelijk zijn er aan mooie beelden geen gebrek in La belle et la bête, maar laat het scènario te wensen over in deze emotieloze hervertelling van het geliefde sprookje van Villeneuves.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Film, Recensie | No Comments »

Lo-Fantasy van de Sam Roberts Band is vooral heel braaf

april 23rd, 2014

Lo-Fantasy is het vijfde album van de Canadese singer-songwriter Sam Roberts waarmee hij niet alleen Canada, maar ook de rest van de wereld wil veroveren. Lo-Fantasy bevat elf nummers, een mix van folk, indie-rock, electronische funk en soul effecten. Roberts heeft gekozen voor een ander geluid: in tegenstelling tot vorige albums voert rock nu niet de boventoon. Lo-Fantasy is vooral een hele brave plaat geworden zonder echt bijzondere uitschieters.

De Sam Roberts Band heeft het met de muziek op Lo-Fantasy over een heel andere boeg gegooid. De samenwerking met producer Martin Colver, die eerder samenwerkte met The Verve en Dido en ook bekend is als Youth, heeft zijn stempel op het album gedrukt. In de nummers klinkt meer psychedelische indie-rock met vleugjes funk, soul en reggae door. De muziek doet snel denken aan een mix van The Beach Boys en Vampire Weekend: heel herkenbaar, maar niet vernieuwend. Hier ligt tevens de kracht van het album: doordat het herkenbare tunes zijn, lijken ze al deel uit te maken van de muzikale bibliotheek van de luisteraar.

Roadtrip terug naar de jaren zeventig

Shapeshifters’ het eerste nummer op het album, laat meteen dit nieuwe geluid horen. Het nummer vult zich met gitaarrifjes die rustig opbouwend binnenkomen totdat de luisteraar niet meer stil kan blijven zitten. A là The Kooks weten ze een nonchalant geluid met reggae-invloeden neer te zetten. Gitaren, drums die de beat aangeven en subtiele psychedelische effecten omlijsten het eerste nummer op de plaat tot een catchy geheel. ‘We’re All In This Together’ kan zomaar een hit over de landsgrenzen van Canada worden. De elektrische gitaar en de piano klinken als The Verve meets Handsome Poets. Het is een nummer met iets meer body: de steeds terugkomende tekst ‘keep moving don’t stop’ zingt makkelijk mee, en de elektrische gitaar treedt in dit nummer meer op de voorgrond dan op de rest van het album.

Het album heeft iets weg van een roadtrip. Muziek waar je naar luistert terwijl je over de snelweg raast op weg naar nieuwe avonturen of terug naar de jaren zeventig. ‘Human Heat’ is absoluut één van de betere nummers. Meerdere pop-rock gitaren zijn te onderscheiden, het is upbeat met harmonische samenzang die aan The Beach Boys doet denken. Een pingelend surfers gitaartje ondersteunt de dromerige jaren zeventig effecten. Het is Vampire Weekend met een toefje Arctic Monkeys om het af te maken. ‘Human Heat’ is vooral een klaagzang over het snelle bestaan zo zingt Roberts: ‘ooh with the times, you’re out of your mind, you are your own worst enemy, your own worst enemy.’

Geen aardverschuiving

De oplettende luisteraar hoort in het nummer ‘The Hands Of Love’ Depeche Mode invloeden: het nummer vult zich met synthesizers en vocalen die door elkaar worden verweven, en sluit af met strak gitaarwerk als climax. Lo-Fantasy is een plaat met een herkenbaar geluid dat echter niet voor de grensverleggende muzikale aardverschuiving zal leiden die Sam Roberts voor ogen had.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Muziek, Recensie | No Comments »

Diverse levenslessen in Leve de Mens!

april 23rd, 2014

De meest uiteenlopende volken. Van de Chukchi in ijzig Siberië, de Kazakhs uit Mongolië tot de Dani in Papua. Fotograaf Jimmy Nelson (1967) legt ze allemaal op prachtige wijze vast. Het Rijksmuseum Volkenkunde neemt je in Leve de Mens! mee langs de culturen die Nelson heeft vastgelegd. Volkenkunde beschrijft de tentoonstelling als ‘een feest van diversiteit’. Dat is het zeker. Soms is dat heel mooi, maar soms ook rommelig.

Voor zijn project ‘Before they pass away’ is Nelson de hele wereld over getrokken. Zijn doel was om inheemse stammen zo authentiek en esthetisch mogelijk vast te leggen. Voordat ze opgaan in de digitalisering en globalisering van deze tijd.

Educatief

Drie enorme, wisselende projecties van landschapsfoto’s openen de tentoonstelling. Leve de Mens! spectaculair. Vervolgd wordt met meer informatie en achtergrond. Verschillende documentaires worden afgespeeld en de wanden zijn gevuld met Nelsons foto’s. De foto’s zijn afgedrukt op een soort platen en vullen met elkaar bijna de gehele muur. Hierdoor is de kwaliteit en scherpheid van de foto flink gedaald. Het geeft een goed overzicht en is informatief, maar is weinig esthetisch.

De gang die je naar de rest van de tentoonstelling leidt, heeft wederom een educatief karakter. Aan de hand van oude foto’s en voorwerpen wordt de geschiedenis van het museum belicht. Eén van de originele voorwerpen is een voorhoofdsornament uit de jaren ’80, uit Papua Nieuw-Guinea. Maar er lijkt geen enkele link met de foto’s van Nelson. Behalve misschien de verschillende locaties en het documenteren aan de hand van fotografie. Het heeft weinig toegevoegde waarde en het leidt af van waar de tentoonstelling om draait.

Portretten

Aangekomen bij de zaal met portretfoto’s, slaat het enigszins teleurstellende gevoel van de tentoonstelling totaal om. Een vrij kleine, donkere en ronde ruimte is voorzien van portretten die je van alle kanten indringend aankijken. Het enige licht in de ruimte komt van de verlichte schermen waarop de foto’s haarscherp worden getoond. Details als verschillende haardrachten en sieraden van de verschillende stammen worden hier uitgelicht. Het heeft een prachtig, bijna magisch effect. Ondanks de totaal verschillende uiterlijkheden, lijken ze toch op elkaar. Ze kijken je allemaal op dezelfde trotse en indringende manier aan.

Dit zaaltje blijkt een inleiding op wat komen gaat: jezelf laten vereeuwigen in de stijl van Nelson. Net zo indringend, trots en haarscherp word je op de foto gezet. Met een beetje geluk word je door Nelson zelf op de foto gezet. De fotograaf is tijdens de duur van de tentoonstelling een aantal keer zelf aanwezig om achter zijn camera plaats te nemen. De foto wordt je direct per email toegestuurd. Een mooi aandenken aan de tentoonstelling.

In Leve de Mens! word je alle kanten op geslingerd. Van de informatieve overzichtsruimte tot de indringende ogen van de verlichte portretten. De foto’s van Nelson zijn prachtig, daar is geen twijfel over mogelijk. En de manier van tentoonstellen is divers. Maar misschien iets te divers.

Tags: , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Kunst, Recensie | No Comments »

B.J. Novak overtuigt niet op papier in zijn debuut Onverzameld werk

april 23rd, 2014

B.J. Novak is komiek, schrijver en acteur, en bij het grote publiek voornamelijk bekend van de serie The Office. Onverzameld werk is zijn eerste boek, een verhalenbundel. Het boek vormt de basis van een van zijn stand-upcomedyshows, maar weet op zichzelf staand niet te overtuigen. Hij tracht met een creatieve blik de wereld om zich heen te beschrijven, maar krijgt dit niet goed overgebracht op de lezer.

Bizarre verhalen

Dat Novak creatief is, staat buiten kijf. Het boek bevat verhalen in alle soorten en maten: krantenberichten, een Comedy Central Roast met Nelson Mandela, verhalen van twintig pagina’s en van vier regels passeren allemaal de revue. De onderwerpen zijn vaak bizar en inventief, zoals ook al blijkt uit titels als ‘De ongeduldige miljardair en de spiegel voor de aarde’, ‘Héééé, konijntjes’ of ‘Kwantum non-lokaliteit en de dood van Elvis Presley.’

Humor komt niet aan

Klinkt leuk en interessant, zou je denken, of tenminste, dat dacht ik. Helaas zijn de verhalen vaak zo absurd dat ze niet te volgen zijn, of klinkt er een wat moralistisch en af en toe bitter toontje door. Zoals in de hardloopwedstrijd tussen de schildpad en de haas, waaruit de lezer de les moet trekken dat talent en toewijding beter zijn dan de strategie om langzaam maar zeker te werk te gaan.

Als een verhaal eens wel te volgen is, dan vraag je je aan het einde alsnog af waar het eigenlijk in vredesnaam over gáát. Het blijft wachten op een clou of een plot, maar steeds blijft dit uit. Als je nietsvermoedend een bladzijde omslaat en er dan achterkomt dat het vorige verhaal blijkbaar is afgelopen, begin je dus ook met een onbevredigd gevoel aan het volgende, in de (vaak ijdele) hoop dat dat beter zal zijn.

Uitzonderingen

In enkele gevallen is het wel gelukt de humor op juiste wijze over te brengen. Het verhaal ‘Het meisje dat geweldige adviezen gaf’ is er daar van. Dat meisje vraagt aan de adviesvrager wat zijn hart dan wel instinct hem ingeeft, waarna diegene tot een inzicht komt en het meisje hartelijk bedankt voor haar fantastische advies. Als de adviesvrager niet tot een inzicht komt, heeft ze een andere strategie: “Ze boog haar hoofd dertig graden, kantelde het na tweeënhalve seconde weer omhoog, en vroeg dan iets langzamer en iets zachter: ‘En wat geeft je…’, en dan zei ze ofwel ‘instinct’ ofwel ‘hart’, afhankelijk van wat ze daarvoor níet had gebruikt.” Een goede tactiek, die me bekend voorkwam uit AstroTV, mijn favoriete tijdsbesteding op een zaterdagnacht om 02.00 uur. Novak legt de tactiek van de waarzeggers pijnlijk goed bloot, en de lezer is weer een illusie armer.

Ik hoop dat Novaks humor beter overkomt in zijn show. Ik denk dat hij in ieder geval al een stuk levendiger wordt en daardoor beter aankomt bij het publiek. In dit boek komt hij niet tot recht, terwijl er een hoop leuke scenario’s en acteerwerk van zijn hand zijn. Hij kan het dus wel, alleen niet via dit medium. B.J. Novak is helaas typisch een gevalletje schoenmaker blijf bij je leest.

Tags: , , , , ,
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »

Dennis Captein brengt seksueel misbruik akelig dichtbij in Onschuld

april 22nd, 2014

Het is bekend dat seksueel misbruik van kinderen regelmatig voorkomt, maar wat voor impact heeft zoiets eigenlijk op de slachtoffers? Dennis Captein baseerde zijn roman Onschuld op een waargebeurde zaak. Hoewel het gewicht van de werkelijke last waarschijnlijk alleen door slachtoffers gevoeld kan worden, weet Captein het affect geloofwaardig over te brengen met een directe, nietsverhullende schrijfstijl

Merlijne wordt vanaf haar zevende stelselmatig seksueel misbruikt door haar opa. Jarenlang draagt ze dit geheim met zich mee. Eerst uit angst om in de gevangenis te komen, daar dreigt haar opa immers mee, en later vooral uit schaamte. Het misbruik blijft niet zonder gevolgen. Merlijne vertoont in haar jeugd opstandig gedrag en ook op latere leeftijd kan ze opmerkelijk reageren op haar omgeving, voornamelijk als het relaties en seksualiteit betreft.

Openhartige gedachtegang

Voor haar omgeving mag Merlijne dan een gesloten boek zijn, voor de lezer kent ze geen geheimen. Haar soms meedogenloze gedachten zijn in cursief tussen de tekst opgenomen. Het is daardoor direct duidelijk als Merlijne liegt of met moeite haar werkelijke gevoelens onderdrukt: ‘Het ging mis toen mama hierna opa Co postuum begon te eren. […] ‘Ik mis mijn vader.’ Vader? Het is je stiefvader! Een man die zich vergreep aan kleine kinderen! Godverdomme! Ik had het willen uitschreeuwen, maar ik zou de sfeer op Arends feestje niet verpesten met een woede-uitbarsting.’ Deze directe vorm van schrijven maakt de emoties van Merlijne tastbaar. Uit puur mededogen zou je het verhaal in willen stappen en de personages in het gezicht schreeuwen: “Zo zit de vork in de steel! Het is echt waar!”

Grievende details

Waar de emoties van Merlijne minder uitgesproken zijn, doen zeer gedetailleerde beschrijvingen de koude rillingen over je rug lopen. ‘Gedecideerd drukte ik de punt van het mes in de huid van mijn onderarm. Ik beet hard en drukte het mes nu zo ver door dat er een stroompje bloed naar buiten sijpelde. Tergend langzaam sneed ik verder, richting mijn elleboog. Mijn borstkas ging snel heen en weer. Het washandje onderdrukte mijn geschreeuw en zorgde ervoor dat ik mijn tong niet zou afbijten.’

Door de sterk visualiserende schrijfstijl kan de lezer de pijn bijna in zijn eigen armen voelen. Het brengt je in dubio; het liefste zou je het boek uit onbehagen willen wegleggen, maar tegelijkertijd zou dat een laffe daad zijn. Voor dergelijke praktijken sluit je je ogen niet. Voor dergelijke literatuur evenmin.

Tags: , , , , , , ,
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »

« Older Entries |

Volg ons

Koop bij Bol.com

Nieuwsbrief

Ja, ik ontvang graag tweewekelijks de tofste culturele uitgaanstips.