Pop Art in Museum Het Valkhof is een vrolijk uitstapje naar de roerige jaren zestig

april 24th, 2014

Flower Power, Nuclear Power, de krachtige beeldcultuur en snelle massamedia. Bij de nieuwe presentatie van de Pop Art collectie in Museum Het Valkhof ligt de nadruk op het begrip Power. Muziek en videobeelden nemen de bezoeker mee naar de roerige jaren zestig. De tijdsgeest van de Pop Art wordt op deze kleine tentoonstelling goed voelbaar.

Wie de nieuwe opstelling van de Pop Art collectie van Museum Het Valkhof bezoekt, zal eerder het gevoel bekruipen in een tijdcapsule te zijn beland dan in en museumzaal. Je begeeft je in de roerige jaren zestig, de hoogtijdagen van de Pop Art. Bij deze kunststroming wordt gebruik gemaakt van beelden uit de massamedia, populaire cultuur en van gebruiksvoorwerpen. In de jaren vijftig en zestig was dat een radicale tegenstelling ten opzichte van de ‘verheven’ kunst uit het Modernisme. Hoewel de onderwerpen soms ‘makkelijk’ lijken, zit er vaak een boodschap achter.

Glanzend protest

Neem bijvoorbeeld de blikvanger bij binnenkomst van de tentoonstelling, Machine No. 7 (1967-1968) van Shinkichi Tajiri (1923-2009). Deze donkere, van glanzend plastic vervaardigde machine doet denken aan een futuristisch ruimteschip, maar ook aan een pistool. Uitvergroot kinderspeelgoed? Een toonbeeld van wansmaak? De scepsis zal destijds enorm zijn geweest. ‘Snelheid, erotiek en geweld’, zo omschrijft Tajiri zijn werk. Maar achter de glanzende façade gaat een boodschap schuil. Machine No. 7 is een onderdeel van een serie machines die de kunstenaar maakte als protest tegen de Vietnamoorlog. Hoe precies, dat is helaas niet duidelijk.

Massamedia

In de films van Els Dinissen die op de tentoonstelling getoond worden, blijkt dat de Europese Pop Art, meer dan in de VS, vanuit de individuele kunstenaar komt. Als je naar Portrait (1964) van Gustave Asselbergs (1938-1967) kijkt, zie je eerst duidelijk de invloed van Andy Warhol, die beroemd werd met zijn bewerkingen van iconen zoals Marilyn Monroe. Ook Portrait is opgebouwd uit beelden uit de massamedia. Zo is Mick Jagger duidelijk herkenbaar. Maar Asselbergs geeft er inderdaad een persoonlijke twist aan door de collage te voorzien van grove verfstrepen. Hierdoor krijgt het iets onbestendigs. ‘De krant is de Bijbel voor één dag’, aldus Asselbergs. Portrait kan zo gelezen worden als kritiek op de vluchtigheid van de massamedia.

Optimisme voert de boventoon

Vrolijkheid voert echter de boventoon op de (overigens erg kleine) tentoonstelling. De boodschap die achter de kleurrijke, bonte en soms banale expressie van de kunstenaars zit, wordt middels videobeelden en begeleidende teksten duidelijk. Er is gekozen voor een brede invalshoek waarbij de bezoeker veel informatie krijgt over Pop Art. Dat maakt het zeer toegankelijk. Door de brede focus is de ontwikkeling in Nederland niet uitgediept. Dat is jammer, maar de optimistische tijdsgeest van de jaren zestig is hier zo voelbaar dat je dat snel vergeet. Want wordt je niet vrolijk als je een tentoonstellingszaal uitloopt op de klanken van Penny Lane van The Beatles?

Tags: , , , , , , , , , , ,
Posted in Kunst, Recensie | No Comments »

Intense popmuziektrip down soul memory lane op Caustic Love van Paolo Nutini

april 24th, 2014

Hij was voor velen altijd de man van de nieuwe schoenen, die wel eens schuimbekkend van dronkenschap op het podium stond. Hoewel zijn debuutalbum These Streets alleen in het Verenigd Koninkrijk al meer dan anderhalf miljoen keer werd verkocht, werd Paolo Nutini aanvankelijk door veel critici aangedaan als een onbeduidende singer-songwriter die oppervlakkige radiodeuntjes maakte. Met de release van zijn derde langspeler Caustic Love schudt hij dat imago definitief van zich af.

Vijf jaar had Paolo Nutini nodig om met een opvolger voor het ska- en folkgeoriënteerde Sunny Side Up te komen. Uit de tracklist van Caustic Love blijkt dat het schrijven of selecteren van het juiste songmateriaal niet het probleem kan zijn geweest. Nummers als ‘Cherry Blossom’ en ‘One Day’ stonden in respectievelijk 2011 en 2012 al op de setlist van Nutini’s optredens.

Charlie Chaplin op Caustic Love

Nutini wilde naar eigen zeggen op avontuur, een beetje van het leven genieten, nadenken over wat hij de wereld nu eigenlijk te vertellen had. Dat resulteert in een soulvol album waarop de Schot nog even graag de liefde verklaart aan onder meer zijn moeder, maar ook Charlie Chaplins speech in The Great Dictator citeert. ‘Iron Sky’ is het hartverscheurende meesterwerkje waarin Nutini’s maatschappijkritische blik om de hoek komt kijken: ‘Mass confusion, spoon-fed to the blind, serves now to define our cold society.’

Rauwe productie

In vergelijking tot het tweede album van Paolo Nutini is Caustic Love letterlijk een verademing: de productie is bewust rauw gebleven en de nummers krijgen veel meer ruimte dan op het dichtgeplamuurde Sunny Side Up. Zo wordt Caustic Love een dynamische plaat die nergens gekunsteld klinkt. Bovendien heeft elk element toegevoegde waarde, van de Bettye Lavette-sample in ‘Let Me Down Easy’ en de jaren 50-koortjes in ‘Someone Like You’ tot de bijdrage van Janelle Monáe in ‘Fashion’.

Caustic Love weinig origineel of vernieuwend

Origineel of vernieuwend is Caustic Love door sterke invloeden uit de jaren zestig soul niet. Voor diegenen die vies zijn van melancholie is het wellicht een buitengewoon vermoeiende plaat. De derde langspeler van Paolo Nutini is echter wel en bovenal een album dat met passie is gemaakt en meer dan ooit laat horen hoe groot het (zang)talent van Nutini is. Dat is grotendeels te danken aan zijn vaste begeleidingsband The Vipers, die de zanger perfect lijkt aan te vullen op het album, dat de luisteraar zo meeneemt in een intense popmuziektrip down soul memory lane.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Muziek, Recensie | No Comments »

Noah is niet Bijbelgetrouw, maar wel gewaagd

april 23rd, 2014

Bijbelse verhalen zijn in trek bij het Nederlandse publiek. Na het succes van het EO-programma The Passion, met meer dan 3 miljoen kijkers, kunnen bioscoopbezoekers nu hun hart ophalen met het verhaal van Noah. Deze filmversie van het Bijbelse verhaal wijkt wel af van het originele verhaal. Hiermee maakt regisseur Darren Aronofsky een gewaagde keuze, wat wel voor veel visueel spektakel zorgt.

Noah (Russell Crowe) is een afstammeling van de derde zoon van Adam en Eva: Seth. Deze afstammelingen staan voor de goedheid van de mens. De verdorven tak van de mensheid bestaat uit afstammelingen van Kaïn. De Schepper (God) is helemaal klaar met de rotzooi die deze zedeloze afstammelingen veroorzaken. Daarom is het tijd voor een grote schoonmaak. Noah is door de Schepper gekozen om de onschuldigen te redden van de vernietiging die gepaard gaat met deze grote schoonmaak. Van alle dieren op aarde moet een paartje gered worden om, na de zondevloed, de aarde opnieuw te bevolken. Met vuur brand je alles plat, maar met water reinig je de aarde, aldus Noah.

Gevallen engelen

Een ark bouwen doe je niet zomaar. Gelukkig krijgt Noah hulp van zijn vrouw, drie zonen en Ila (Emma Watson), de vriendin van zijn oudste zoon Sem. Daarnaast krijgt Noah bescherming van gevallen engelen, deze pletten de nakomelingen van Kaïn als mieren wanneer deze ook een plekje op de ark proberen te veroveren.Deze engelen zien eruit als de stenen variant van de Enten uit de Lord of the Rings trilogie. Het is van Aronofsky een gewaagde keuze om deze gevallen engelen in het verhaal van Noah te verwerken, omdat deze niet zo in de Bijbel voorkomen. Desalniettemin weet het wel voor het nodige beeldspektakel te zorgen.

Worsteling

Ook de rest van de film toont een wezenlijk verschil met het Bijbelse verhaal. In Aronofsky’s versie heeft alleen zoon Sem (Douglas Booth) een vriendin, deze is bovendien onvruchtbaar. Hoewel het verhaal hierdoor niet geheel Bijbelgetrouw is, biedt deze creatieve keuze wel een mooi uitgangspunt voor een dramatische plotwending, wanneer Ila toch zwanger blijkt te zijn. Watson weet haar rol als radeloze moeder met overtuiging te brengen. Ook Crowe zet zijn rol als Noah prachtig neer. Wanhopig wendt hij zich tot God wanneer hij vol afschuw de goddeloze en verdorven nakomelingen van Kaïn aanschouwt.

Betoverend

Noah vertelt op de ark het scheppingsverhaal aan zijn kinderen. Op een betoverende en beeldende wijze zijn de verhalen van de schepping en de evolutie met elkaar verzoend in Noah. Een gewaagde, maar ook geslaagde keuze door de prachtige visualisering.

Aronofsky’s Noah is een gewaagd, visueel meeslepend drama. De film mag dan niet Bijbelgetrouw zijn, de worstelingen van Noah zijn juist wel heel christelijk te noemen.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Film, Recensie | No Comments »

Leven na leven zet je aan het denken over de invloed van keuzes en toevalligheden

april 23rd, 2014

Wat als je de kans had om je leven opnieuw te leven, totdat je het eindelijk goed zou doen?’ Dit is het uitgangspunt van het boek Leven na Leven van Kate Atkinson. Als je dood zou gaan en opnieuw geboren zou worden, wat zou je dan anders doen? Zou je uiteindelijk een manier van leven vinden die helemaal perfect is? Atkinson won met dit boek de Costa Book Award in 2013 en werd in datzelfde jaar genomineerd voor de Booker Prize en de shortlist van de Women’s Prize for Fiction.

Herhalingen met een twist

Ursula Todd, de hoofdpersoon, leeft meerdere levens. Het ene loopt anders dan het andere door verschillende keuzes of toevalligheden. Haar leven begint telkens op een stormachtige winterdag in februari, maar het neemt elke keer een andere wending. Wordt ze in de eerste levensloop dood geboren? In de tweede levensloop sterft ze pas een aantal jaren later door een geheel andere oorzaak. Haar verhaal begint bij elk nieuw leven op dezelfde manier, maar doordat Ursula voorspellende voorgevoelens heeft, kan ze de loop van gebeurtenissen beïnvloeden. Als lezer weet je dan al wat er zou kunnen gebeuren: je hebt immers al over haar eerdere levens gelezen. Deze herhaling van gebeurtenissen maakt het boek zeker niet saai. Doordat er bij elk nieuw leven nieuwe stukjes informatie worden toegevoegd, wordt duidelijk hoe Ursula’s leven telkens verandert. Zowel toevalligheden als de keuzes van anderen spelen hierbij een rol, op beide heeft zij zelf geen invloed. Atkinson vraagt veel van de lezer door deze manier van schrijven: hij moet zelf de puzzelstukjes aan elkaar leggen en connecties ontdekken tussen de verschillende verhaallijnen.

Historische integratie

Atkinson integreert het verhaal van Ursula in de geschiedenis: in één van haar levens is Ursula bevriend met Eva Braun, de vriendin van Hitler, en in het andere leeft ze tijdens de Tweede Wereldoorlog in London. Ursula probeert het voor zichzelf en voor de mensen om haar heen zo aangenaam mogelijk te maken. Wanneer ze een nieuw leven leeft, verandert ze door haar keuzes echter niet alleen haar eigen leven en dat van de mensen om haar heen, maar ook de loop van de geschiedenis in het algemeen. Doordat Ursula’s verhaal wordt gerelateerd aan iets dat we al kennen wordt de invloed van haar keuzes nog duidelijker.

Met 525 pagina’s is Leven na Leven zeker geen luchtig boek. Atkinson had echter nog veel meer dan vijfhonderd pagina’s aan haar verhaal kunnen wijden, want Ursula had nog veel meer levens kunnen hebben. Toch is het verhaal één geheel omdat de eerste pagina van het boek verwijst naar de laatste en daardoor alle gebeurtenissen samenkomen. Bovendien is het verhaal vernieuwend, omdat het je een ander perspectief geeft op de invloed van keuzes en toevalligheden op individuele levens en de geschiedenis. Atkinson heeft gezorgd voor een goede inkadering in de geschiedenis en situering van de personages. ‘We kunnen het nooit helemaal goed doen, maar we moeten het proberen’ is wat Ursula’s moeder zegt. Atkinson heeft het met haar boek dan ook een zeer goede poging gedaan tot het schrijven een meesterwerk.

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Literatuur, Recensie | 1 Comment »

La belle et la bête is een emotieloos maar beeldschoon sprookje

april 23rd, 2014

Belle en het Beest vertelt het bekende verhaal over een vroegere prins, verandert in een beest, die alleen door de liefde van een vrouw van zijn vloek verlost kan worden. La belle et la bête van Christophe Gans, laat zien hoe Franse cinema met een, voor Hollywood begrippen, kleine budget toch een spectaculaire film weet te maken. Het is vooral de schoonheid van de decors, kostuums en fotografie die een betoverend schouwspel weten te creëren. 

Het verhaal is bekend bij iedereen, daar hebben de vele adaptaties wel voor gezorgd. Van de bejubelde versie van Jean Cocteau uit 1946 tot aan de eveneens alom geprezen Beauty and the Beast (1991) van Disney. Nu waagt de Franse cinema zich wederom aan een verfilming van het beroemde sprookje uit 1740 van Madame Villeneuves. Regisseur Christophe Gans (Silent Hill, Brotherhood of the Wolf) kiest voor een traditionele aanpak die dicht bij het bronmateriaal staat. Waarin de laatste adaptatie Beastly (2011) nog een hedendaagse blik op het eeuwenoude verhaal werpte, is de aanpak van Gans eerder nostalgisch te noemen.

Ode aan Cocteau

Gans speelt met uitstek met kleuren en vormen die de sprookjesachtige wereld uit de boekillustraties reconstrueren. Vooral overaccentuering van contrasten werkt goed op het grote scherm. Diep goud, blauw en rood van kostuums en rekwisieten steken mooi af tegen de donkere hoeken van het immense kasteel. Ook het verschil tussen de weelderig begroeide kasteeltuinen en het bevroren, ijzige landschap eromheen geven een gevoel van tweestrijd. De gekozen barok stijl geeft een ouderwetse charme aan de film die toch grotendeels is gecreëerd met behulp van de computer.

Computer gegeneerde beelden transporteren de kijker dan ook moeiteloos naar dit prachtige sprookjesland. Het oogverblindend mooie kasteel van het beest heeft honderden details die je allemaal wilt ontdekken. Hier leven ook schattige magische wezentjes, een kruising tussen lemur aapjes en beagle pups, die onderbenut blijven maar natuurlijk goede merchandising vormen. Ook stenen reuzen, die niet in het originele verhaal voorkomen, zorgen voor de nodige actiescènes die de hedendaagse bioscoopbezoeker verlangt.

Koude digitale technologie

Het is voor de acteurs voornamelijk een uitdaging emotie over te brengen op een set die is gevuld met koude digitale technologie. Het is al vaker gebleken dat getalenteerde acteurs tussen animatie en live action geheel verbleken. In de Star Wars prequels is het Natalie Portman niet gelukt haar immense pijn en verdriet geloofwaardig over te brengen, en ook Lea Seydoux slaagt er niet in de CGI te overwinnen.

Seydoux is de magneet die de grote massa moet binnenhalen, die na haar succes in La vie d’Adèle een bekende naam is geworden. Maar de echte ster van de film is Vincent Cassel. Hij weet door de makeup en digitale effecten heen te spelen en op een realistische manier het beest neer te zetten. Middels zijn beestachtige bewegingen maar ook zachte mimiek, zet hij een echt angstaanjagend monster neer die tegelijkertijd ook menselijke trekjes vertoont.

Uiteindelijk zijn er aan mooie beelden geen gebrek in La belle et la bête, maar laat het scènario te wensen over in deze emotieloze hervertelling van het geliefde sprookje van Villeneuves.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Film, Recensie | No Comments »

Lo-Fantasy van de Sam Roberts Band is vooral heel braaf

april 23rd, 2014

Lo-Fantasy is het vijfde album van de Canadese singer-songwriter Sam Roberts waarmee hij niet alleen Canada, maar ook de rest van de wereld wil veroveren. Lo-Fantasy bevat elf nummers, een mix van folk, indie-rock, electronische funk en soul effecten. Roberts heeft gekozen voor een ander geluid: in tegenstelling tot vorige albums voert rock nu niet de boventoon. Lo-Fantasy is vooral een hele brave plaat geworden zonder echt bijzondere uitschieters.

De Sam Roberts Band heeft het met de muziek op Lo-Fantasy over een heel andere boeg gegooid. De samenwerking met producer Martin Colver, die eerder samenwerkte met The Verve en Dido en ook bekend is als Youth, heeft zijn stempel op het album gedrukt. In de nummers klinkt meer psychedelische indie-rock met vleugjes funk, soul en reggae door. De muziek doet snel denken aan een mix van The Beach Boys en Vampire Weekend: heel herkenbaar, maar niet vernieuwend. Hier ligt tevens de kracht van het album: doordat het herkenbare tunes zijn, lijken ze al deel uit te maken van de muzikale bibliotheek van de luisteraar.

Roadtrip terug naar de jaren zeventig

Shapeshifters’ het eerste nummer op het album, laat meteen dit nieuwe geluid horen. Het nummer vult zich met gitaarrifjes die rustig opbouwend binnenkomen totdat de luisteraar niet meer stil kan blijven zitten. A là The Kooks weten ze een nonchalant geluid met reggae-invloeden neer te zetten. Gitaren, drums die de beat aangeven en subtiele psychedelische effecten omlijsten het eerste nummer op de plaat tot een catchy geheel. ‘We’re All In This Together’ kan zomaar een hit over de landsgrenzen van Canada worden. De elektrische gitaar en de piano klinken als The Verve meets Handsome Poets. Het is een nummer met iets meer body: de steeds terugkomende tekst ‘keep moving don’t stop’ zingt makkelijk mee, en de elektrische gitaar treedt in dit nummer meer op de voorgrond dan op de rest van het album.

Het album heeft iets weg van een roadtrip. Muziek waar je naar luistert terwijl je over de snelweg raast op weg naar nieuwe avonturen of terug naar de jaren zeventig. ‘Human Heat’ is absoluut één van de betere nummers. Meerdere pop-rock gitaren zijn te onderscheiden, het is upbeat met harmonische samenzang die aan The Beach Boys doet denken. Een pingelend surfers gitaartje ondersteunt de dromerige jaren zeventig effecten. Het is Vampire Weekend met een toefje Arctic Monkeys om het af te maken. ‘Human Heat’ is vooral een klaagzang over het snelle bestaan zo zingt Roberts: ‘ooh with the times, you’re out of your mind, you are your own worst enemy, your own worst enemy.’

Geen aardverschuiving

De oplettende luisteraar hoort in het nummer ‘The Hands Of Love’ Depeche Mode invloeden: het nummer vult zich met synthesizers en vocalen die door elkaar worden verweven, en sluit af met strak gitaarwerk als climax. Lo-Fantasy is een plaat met een herkenbaar geluid dat echter niet voor de grensverleggende muzikale aardverschuiving zal leiden die Sam Roberts voor ogen had.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Muziek, Recensie | No Comments »

Diverse levenslessen in Leve de Mens!

april 23rd, 2014

De meest uiteenlopende volken. Van de Chukchi in ijzig Siberië, de Kazakhs uit Mongolië tot de Dani in Papua. Fotograaf Jimmy Nelson (1967) legt ze allemaal op prachtige wijze vast. Het Rijksmuseum Volkenkunde neemt je in Leve de Mens! mee langs de culturen die Nelson heeft vastgelegd. Volkenkunde beschrijft de tentoonstelling als ‘een feest van diversiteit’. Dat is het zeker. Soms is dat heel mooi, maar soms ook rommelig.

Voor zijn project ‘Before they pass away’ is Nelson de hele wereld over getrokken. Zijn doel was om inheemse stammen zo authentiek en esthetisch mogelijk vast te leggen. Voordat ze opgaan in de digitalisering en globalisering van deze tijd.

Educatief

Drie enorme, wisselende projecties van landschapsfoto’s openen de tentoonstelling. Leve de Mens! spectaculair. Vervolgd wordt met meer informatie en achtergrond. Verschillende documentaires worden afgespeeld en de wanden zijn gevuld met Nelsons foto’s. De foto’s zijn afgedrukt op een soort platen en vullen met elkaar bijna de gehele muur. Hierdoor is de kwaliteit en scherpheid van de foto flink gedaald. Het geeft een goed overzicht en is informatief, maar is weinig esthetisch.

De gang die je naar de rest van de tentoonstelling leidt, heeft wederom een educatief karakter. Aan de hand van oude foto’s en voorwerpen wordt de geschiedenis van het museum belicht. Eén van de originele voorwerpen is een voorhoofdsornament uit de jaren ’80, uit Papua Nieuw-Guinea. Maar er lijkt geen enkele link met de foto’s van Nelson. Behalve misschien de verschillende locaties en het documenteren aan de hand van fotografie. Het heeft weinig toegevoegde waarde en het leidt af van waar de tentoonstelling om draait.

Portretten

Aangekomen bij de zaal met portretfoto’s, slaat het enigszins teleurstellende gevoel van de tentoonstelling totaal om. Een vrij kleine, donkere en ronde ruimte is voorzien van portretten die je van alle kanten indringend aankijken. Het enige licht in de ruimte komt van de verlichte schermen waarop de foto’s haarscherp worden getoond. Details als verschillende haardrachten en sieraden van de verschillende stammen worden hier uitgelicht. Het heeft een prachtig, bijna magisch effect. Ondanks de totaal verschillende uiterlijkheden, lijken ze toch op elkaar. Ze kijken je allemaal op dezelfde trotse en indringende manier aan.

Dit zaaltje blijkt een inleiding op wat komen gaat: jezelf laten vereeuwigen in de stijl van Nelson. Net zo indringend, trots en haarscherp word je op de foto gezet. Met een beetje geluk word je door Nelson zelf op de foto gezet. De fotograaf is tijdens de duur van de tentoonstelling een aantal keer zelf aanwezig om achter zijn camera plaats te nemen. De foto wordt je direct per email toegestuurd. Een mooi aandenken aan de tentoonstelling.

In Leve de Mens! word je alle kanten op geslingerd. Van de informatieve overzichtsruimte tot de indringende ogen van de verlichte portretten. De foto’s van Nelson zijn prachtig, daar is geen twijfel over mogelijk. En de manier van tentoonstellen is divers. Maar misschien iets te divers.

Tags: , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Kunst, Recensie | No Comments »

« Older Entries |

Volg ons

Nieuwsbrief

Ja, ik ontvang graag tweewekelijks de tofste culturele uitgaanstips.