Win kaarten voor Blasted van De Utrechtse Spelen!

april 16th, 2014

Eenmalig terug in Utrecht: de veelgeprezen voorstelling Blasted van Sarah Kane in de regie van Thibaud Delpeut. Blasted, met Peter Blok, Benja Bruijning en Eline ten Camp, is inktzwart en bikkelhard en tegelijkertijd poëtisch, puur en ontroerend.
Een cynische tabloidjournalist en een naïef jong meisje ontmoeten elkaar weer na een lange tijd. Terwijl hun weerzien ontspoort in een nachtmerrie, verandert de wereld buiten hun hotelkamer in een oorlogsgebied. Van 6 t/m 10 mei in Theater De Paardenkathedraal. > Meer info

In samenwerking met De Utrechtse Spelen geeft CultuurBewust.nl 2×2 vrijkaarten weg voor Blasted. Kans maken? Beantwoord dan voor 30 april 2014 onderstaande prijsvraag.

Tags: , , , , , , , , , , ,
Posted in Highlight, Prijsvraag | No Comments »

Waarachtige schijn en oprechte vervalsing in Façadism en The truth about Kate

april 16th, 2014

Kun je je eigen werkelijkheid scheppen? Om deze vraag draaide het programma dat op 12 april plaatsvond in het DCR-gebouw in Den Haag. In NEST was de groepsexpositie Façadism te bewonderen en het recent geopende Zaal 3 van Theater aan het Spui voerde het theaterstuk The truth about Kate op. Façadism is nog tot en met 20 april te bezoeken. Artiesten creëren een bepaald imago, op internet kun je een heel andere identiteit aannemen en achter alle televisieproducties zit een heel team dat alles tot in de puntjes voorbereidt. NEST en Zaal 3 sloegen de handen ineen om deze geënsceneerde ‘werkelijkheid’ te bevragen.

Het lijkt het alsof de bezoeker in een still van een zwart-film stapt bij de installatie Afgelopen (2014) van de Zwitserse Dominique Teufen (1975). De feestelijke ruimte vol ballonnen, slingers, geopende wijn- en colaflessen en uitgedrukte peukjes is van alle kleur onttrokken. Het zet aan tot onzekerheid, een zwart-wit werkelijkheid bestaat toch enkel in oude films? De installatie past perfect in de expositie die vragen oproept over geveinsde authenticiteit.

Mierzoete musical-kunst

Het Belgische kunstenaarsduo Sarah & Charles (1981, 1979) tracht eveneens twijfel te zaaien met hun musicalfilm Suspension of disbelief (2013). Een jong meisje speelt in een hutje in de tuin. Maar schijn bedriegt: het gras is nep en de omgeving blijkt een filmstudio. In de prachtig vormgegeven film wordt de grens tussen de geënsceneerde illusie en de werkelijkheid verkend.

Als in de film een jonge vrouw vanuit de studio het decor instapt, lijkt dit geenszins te storen. Begeleid door pianomuziek beweegt de vrouw tussen de verschillende decors, zingt en voert samen met andere dansers clichématige danspassen op. De acteurs zijn gehuld in pastelkleurige poloshirts en korte broeken en draaien rondjes met witte attributen in hun handen. De ultieme happy fantasy.

Absurdistisch theater

De fantasiewereld komt ook terug in de voorstelling The truth about Kate (2014). Het jonge regietalent Davy Pieters (1988) bedacht het concept van een absurdistische solo-act over het verlangen naar sterrendom. Actrice Naomi Velissariou (1984) schittert als een eenvoudige vrouw die zich voorstelt dat er een documentaire over haar leven als superster wordt gemaakt. In een scene waar ze zich voorstelt dat ze als ‘sexy’ zangeres met een rapper een clip maakt kruipt Velissariou over de vloer, ‘rijdt’ tegen een deur aan, laat haar tong over een stoel glijden en persifleert Beyonce’s Telephone-clip. Het fenomeen sterrendom wordt flink op de hak genomen; vermakelijk, ironisch, maar wat aan de lange kant.

Succesvolle samenwerking

De combinatie van de theatrale expositie Façades en de absurdistische voorstelling The truth about Kate is geslaagd. In beide kunstvormen wordt bevraagd wat tegenwoordig als ‘echt’ gezien wordt. Zinnen uit het theaterstuk als ‘This award is not just for me, but for women everywhere’ zijn herkenbaar en onthullen iets over het verlangen om deel uit te maken van een waan, een droombeeld. Nu is het hopen op een vervolg van de samenwerking tussen NEST en Zaal 3.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Kunst, Recensie | No Comments »

Smells like 80s/90s: Graceland: Het omstreden meesterwerk van Paul Simon

april 16th, 2014

De echte disco is voorbij, maar de dansmuziek is meer dan levend. Post-disco, euro-disco en dance-pop overheersen de jaren 80. Aan de andere kant van het muziekspectrum ontwikkelt de rockmuziek zich tot metal en new wave.  In de nineties komen daar grunge, britpop en punk bij. In navolging van Papa’s Platenkast ruiken we in deze rubriek aan de toonaangevende albums uit de jaren 80 en 90. In deze aflevering Graceland van Paul Simon uit 1986.

In het midden van de jaren ’80 is er veel onrust in Zuid-Afrika. Apartheid is nog heel gewoon en Mandela zit nog gevangen. Het in 1985 uitgebrachte nummer ‘Sun City’ van Artists United Against Apartheid, met grote namen als Bruce Springsteen, U2, Keith Richards en Ringo Starr, staat bij iedereen in het geheugen gegrift. De boodschap is duidelijk: We boycotten Zuid-Afrika. Paul Simon trekt zich er niets van aan. In samenwerking met Zuid-Afrikaanse artiesten maakt hij in het omstreden land zijn meesterwerk: Graceland.

Vernieuwend

Al vanaf de eerste toon op het album is het duidelijk dat Simon iets anders wilde maken dan hij en de muziekwereld gewend waren. Het openingsnummer ‘The Boy in the Bubble’ is een vrolijk geheel en daarmee een voorbode voor de rest.  Zoals bij de meeste nummers op het album heeft Simon de tekst geschreven nadat de muziek helemaal klaar was. Hij had hier veel moeite mee, omdat de muziek op andere maten en tempo’s gebaseerd was dan hij tot dan toe gewend was. Het tweede nummer ‘Graceland’ komt weer wat meer in de buurt van de Simon zoals de westerse wereld hem kent. Een uptempo folknummer met uiteraard een duidelijke Zuid-Afrikaanse invloed. Het meezingrefrein en de weinige tempowisselingen zorgen ervoor dat het liedje makkelijk in het gehoor ligt. Het zal in 1988 de Grammy voor  ’Record of the Year’  winnen en wordt alom gezien als beste nummer op de plaat.

A capella

De andere hit van het album is ‘You Can Call Me Al’. Het vrij makkelijke en toch aanstekelijk deuntje wordt al snel populair, mede door de bijbehorende videoclip, die lichtjes de draak steekt met zijn voormalig partner Art Garfunkel. De Amerikaanse komediant Chevy Chase, zich voordoend als Garfunkel, lepelt namelijk droogjes de hele tekst van het nummer op. Simon zelf staat ernaast en speelt allerlei instrumenten die te horen zijn in het nummer. Speciale aandacht op het album is er ook voor ‘Homeless’, waarin Simon, samen met de lokale zanger Shabalala, a capella in de Zoeloe taal zingt. De prachtige echo-effecten geven het nummer een statig geheel, waardoor de twee zangers gewichtig overkomen. Tevens geeft het nummer blijk van de experimentele  driften van Simon, die met dit nummer een geheel nieuw genre bespeelt. Het gaat hem zo goed af, dat het bijna lijkt alsof hij nooit anders heeft gedaan.

Ambassadeur

Ondanks dat Paul Simon Graceland in Zuid-Afrika maakte tijdens de culturele boycot, gaven de muziekrecensenten vanuit de gehele wereld lovende kritieken. De zwarte Afrikaanse muziek leeft na het album opeens meer dan ooit. De meewerkende artiesten krijgen, in het spoor van Simon, de roem die ze verdienen. Door de apartheid werd deze stroming ondergesneeuwd, maar met behulp van Graceland verovert ze opeens de wereld. En zo wordt Paul Simon de ambassadeur van de zwarte muziek door de culturele boycot te ondermijnden.

Tags: , , , , , , , , ,
Posted in Klassieker, Muziek | No Comments »

Plensa legt de ziel in zijn reusachtige beelden in Skulpturenpark Waldfrieden Wuppertal

april 15th, 2014

Reusachtige sculpturen in de vorm van mensen die bestaan uit letters, woorden of muzieknoten. Deze ‘verhalen’ van mensen staan op grote stenen in een omgeving waar natuur en cultuur lijken te versmelten. Deze prachtige beelden van de Spaanse kunstenaar Jaume Plensa(1955) zijn te zien in het Skulpturenpark Waldfrieden in Wuppertal dat is opgericht door het Tony Cragg Foundation.

Plensa’s sculpturen zijn gesitueerd in en rondom het prachtige glazen huis, dat is ontworpen door architect Rudolf Hoppe. De transparantie van de ramen, die je in direct contact brengen met de natuur, versterken de doorzichtigheid van de sculpturen. Het stellen mensen met opgetrokken knieën voor en omdat alleen de huid wordt weergegeven door de metalen letters, woorden en muzieknoten, kun je er dwars doorheen kijken. Een bijzonder samenspel tussen de architectuur en de werken van Jaume.

Poëzie

Jaume Plensa, een energieke man, zit vol verhalen, vol ideeën. Hij leidde ons rond langs zijn beelden en weet gepassioneerd over zijn werk en over zijn kijk op het leven te vertellen. Zo ziet hij de gedachten van dichters rondzweven in de lucht en samenkomen in het werk genaamd Thoughts (2013). Dit werk bestaat uit flarden van poëzieteksten van dichters als Blake, Valente en Canetti. Mensen zijn meer dan vlees en bloed, lijkt het werk te willen zeggen. Plensa wil de schoonheid van het leven, die hij ziet in de poëzie, overbrengen.

Muziek

Plensa ging heel even op zijn hurken in de sculptuur Silent Music (2013) met muzieknoten zitten; het werk bestaat uit een vioolpartituur en heeft een duidelijke opening, zodat je erin kan. Jaume heeft goede herinneringen aan de muziek. Zo kroop hij als klein jongetje in de piano, wanneer zijn vader ging spelen en omvatte op dat moment de muziek zijn hele wereld. Dit verhaal is kenmerkend voor dit werk, de persoon bestaat puur uit muziek. Zo lijken verschillende disciplines in één werk te worden verenigd, terwijl je de muziek alleen in je hoofd kunt horen. Zijn verhaal maakt dat het beeld gaat leven.

Natuur

Ook het samenspel tussen zijn sculpturen en de natuur komt in Skulpturenpark Waldfrieden uitstekend uit de verf. De grote, logge steen, wat het fundament is voor zijn werken, past precies in de idyllische omgeving. De passie van Jaumes persoonlijkheid en zijn verhalen wakkert het vuur in de werken aan. Zo ontstaat er een voelbare energie rondom de werken van Jaume en krijgen de transparante sculpturen een ziel.

Naast de sculpturen van Jaume Plensa, kun je in de enorme beeldentuin de permanente collectie van beelden van Tony Cragg bewonderen. 

Tags: , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Kunst, Recensie, Tip | No Comments »

Internationale schrijvers aan het woord op slotdag van City2Cities: “I am here to answer for my crimes”

april 15th, 2014

In het prachtige, monumentale Paushuize viert City2Cities de laatste dag van het festival. Met Budapest en Dublin als hoofdsteden van deze editie biedt de slotdag Hongaarse en Ierse schrijvers, maar ook andere internationale gasten. Bovendien geven veel Nederlandse schrijvers acte de présence. Hoogtepunt blijkt echter de 83-jarige Edna O’Brien.

De laatste festivaldag staat op het punt te beginnen en iedereen spoedt zich naar de ‘balzaal’ voor de officiële opening. Het is een indrukwekkende zaal met prachtig beschilderde muren en mooi bewerkte plafonds. De klanken van het Nederlands, Engels, Hongaars en Iers vullen al gauw de bijzondere ruimte.

Van zaal naar zaal

Na de opening barst ook in de zes andere festivalzalen de middag los. De bezoekers bewegen zich van zaal naar zaal, trap op trap af, om hun favoriete schrijvers te kunnen zien. Er moeten keuzes gemaakt worden, alles zien is helaas onmogelijk. Wie kiest voor Dolf Jansen hoort hem op zijn eigen komische wijze vertellen over zijn Ierse roots en over het boek dat hij daarover maakte met zijn vriendin. In een zaal verderop bespreken Nederlandse dichters (Jan-Willem Anker, Mischa Andriessen en C. Buddingh’-genomineerde Maarten van der Graaff) hun bewondering voor de Hongaarse dichter János Pilinszky. Centraal in zijn werk is het zwijgen, oftewel: “de stilste vorm van contact”, legt Jan-Willem Anker uit.

Een bekende buitenlandse gast is de Noor Per Petterson. Zijn nieuwste boek is onlangs in Nederland uitgebracht als Twee wegen en scoorde het predicaat ‘boek van de maand’ in DWDD. Opvallend is dat de boektitel in het Noors zoiets als ‘ik weiger’ betekent; volledig anders dan de gekozen Nederlandse titel. Petterson zit daar niet mee. Hij laat zich graag verrassen door taal, ook door zijn eigen. Als een woord met drie lettergrepen niet goed klinkt in een zin, haalt hij een lettergreep weg. Dat dit een ander woord en een andere betekenis oplevert, is juist de bedoeling.

Een “scandalous woman”

Aan het einde van de middag verzamelt bijna het volledige festivalpubliek zich weer in de balzaal. Het is tijd voor de ‘grande dame’ van de Ierse letteren: Edna O’Brien. De inmiddels 83-jarige schrijfster ziet er onberispelijk uit en maakt indruk op een groep fans die zich op de eerste rijen heeft geïnstalleerd. O’Briens eerste roman The Country Girls (1960) gaf haar de reputatie van “scandalous woman”. Het boek dat het taboe op de vrouwelijke seksualiteit en sociale ongelijkheid doorbrak, bleek echter een inspiratiebron te zijn geweest voor een hele generatie (ook Nederlandse) vrouwen.

O’Brien krijgt de meeste tijd van alle festivalgasten en die verdoet zij niet. Het wordt een gesprek over haar jeugd in Ierland, haar begintijd in Londen en vooral haar schrijven: “Writing is a criminal act, especially if it’s any good […] I am here to answer for my crimes”.

Zo bracht City2Cities’ laatste festivaldag een groot aantal interessante gesprekken over literatuur, mooie lezingen en voordrachten, en vooral een dame die nog steeds zeer grande blijkt te zijn.

Foto’s: Sterre Meurs.

Tags: , , , , , , , , , , , ,
Posted in Literatuur, Reportage | No Comments »

Wies Fest oogst diep respect met haar voorstellingen A whole lot of nothing en What am I doing, where am I going

april 14th, 2014

Een meisje in een trainingsbroek en een trui loopt het podium op. Ze ziet er een beetje verlegen uit en staart het publiek minutenlang aan. Maar wanneer ze begint te spreken komen er krachtige woorden uit haar mond. In het tweeluik A whole lot of nothing en What am I doing, where am I going vertelt theatermaakster Wies Fest open over haar ergernissen en onzekerheden. De moed die hiervoor nodig is levert haar respect op.

De voorstelling A whole lot of nothing is een parodie op de make-up-tutorials op YouTube. Wies leert ons hoe we met “foundation by Sephora”, “Catrice eyeshadow” en “L’Oréal blush number 65” een perfecte make-up aanbrengen. Maar bovenal legt ze de oppervlakkigheid van het leven bloot. “Het is een tragedie dat mensen zo goed zijn in het wegmoffelen van hun moeilijkheden”, vindt Wies. Ze is van mening dat het lijkt alsof mensen alleen maar bezig zijn met hoeveel likes hun foto krijgt op Facebook en stomme filmpjes op YouTube. Het is knap hoe ze door middel van een parodie op diezelfde oppervlakkigheid deze boodschap overbrengt aan het publiek.

Veel drinken, stoer lopen en sexy dansen

In What am I doing, where am I going doet Wies haar ogen dicht. En ze houdt ze dicht, net zolang tot ze uitgepraat is. Zo voelt het alsof je de intiemste gedachten van iemand die in bed ligt te horen krijgt. Wies vertelt wat ze allemaal doet om mensen haar leuk te laten vinden: te veel drinken, stoer lopen, sexy dansen, alles relativeren. En waarom eigenlijk? Uiteindelijk verlangen we allemaal naar acceptatie van onszelf, van hoe we werkelijk zijn. Daarom laat Wies zich niet meer beperken door wat andere mensen van haar vinden.

Kwetsbaarheid

Het vergt moed om zo open te vertellen over je eigen onzekerheden. Wies doet dit in het tweede gedeelte voor een groot publiek met haar ogen dicht, zonder zich ergens voor te schamen. Ze durft zich kwetsbaar op te stellen door met niets en niemand anders dan zichzelf en haar gedachten op het podium te staan.

Tegelijkertijd reflecteert ze in haar voorstellingen op de relatie tussen het publiek en zichzelf, door het publiek langdurig recht aan te kijken en lange stiltes te laten vallen. Je voelt je er bijna ongemakkelijk door, waardoor ze haar publiek in dezelfde kwetsbare rol dwingt die ook zijzelf aanneemt. Het is vindingrijk om je eigen kwetsbaarheid op deze manier te reduceren

Wies Fest oogst met haar voorstellingen A whole lot of nothing en What am I doing, where am I going waardering. Ze durft zichzelf bloot te geven aan een groot publiek, terwijl ze in haar eentje op een leeg podium staat.  Soms kan je iemand alleen maar bedanken voor een mooie voorstelling en hopen dat er nog meer volgen.

Tags: , , , , , , ,
Posted in Recensie, Theater, Tip | Reageren uitgeschakeld

Een overzicht van Jacob van Oostsanen in een gekunsteld Amsterdam Museum

april 14th, 2014

Het Amsterdam Museum heeft durf getoond door te kiezen voor een risicovol onderwerp. Hoewel Jacob van Oostsanen (ca. 1475-1533) met gemak onder de categorie onbekende kunstenaars kan worden geplaatst, is er nu voor het eerst een overzichtstentoonstelling aan hem gewijd. Misschien is een naam die vragen oproept in eerste instantie niet het beste ingrediënt voor een aantrekkelijke tentoonstelling. Het Amsterdam Museum heeft er echter een bijzondere invulling aan weten te geven.

Van Oostsanen is Amsterdams vroegst bij naam bekende kunstenaar en was werkzaam in de zestiende eeuw. Hoewel relatief onbekend, is hij een van de eerste grote Hollandse meesters in de overgangsperiode van de late gotiek naar vroege renaissance. Wonend en werkend in de Amsterdamse Kalverstraat produceerde hij onder andere zeer gedetailleerde schilderijen en altaarstukken. De topstukken die het het Amsterdam Museum in bruikleen heeft, creëren een uniek overzicht. Het is dan ook ontzettend jammer om te zien dat de vormgeving als een schaduw boven de inhoud hangt.

Tropenmuseum déjà vu

Misschien dacht het Amsterdam Museum dat een onbekende naam een extra sausje nodig heeft. De inrichting is niet alleen over de top, het doet sommige werken onrecht. De felblauwe kleur van het museum meubilair steekt gigantisch af tegen het altaarstuk De Aanbidding der Koningen (1517) dat er erop staat. Dit contrast, van de wat grauwere aarde kleuren van het schilderij met het felblauw, had niet groter kunnen zijn en leidt op een irritante manier af. Daarnaast is er in een andere zaal de suggestie van een kerkinterieur gewekt. De door museumspotjes belichte kerkramen creëeren een sfeervol en natuurlijk patroon op de grond. Wanneer je de volgende zaal betreedt via een gekunstelde kerkdeur is het kermisgevoel compleet. Beter is het dit soort trucen over te laten aan het Tropenmuseum dat er bekend om staat en waar het werkt.

Topstukken

Een van de meest aantrekkelijke werken is De aanbidding van Jezus met de familie Boelen (1512). Een geweldig rijk gedecoreerd altaarstuk dat ooit gemaakt is voor het Amsterdamse Kartuizerklooster Sint Andries ter Zaliger Haven. Je ziet de stal van Bethlehem , waarbij Christus is omringd door tal van vrome figuren en trompet spelende engelen. Zuilen zorgen voor een prachtige dieptesuggestie die uitmondt op een azuurblauwe zee. De kleuren zijn zo helder dat het moeilijk is voor te stellen dat het schilderij meer dan vijfhonderd jaar oud is. Het engeltje op de voorgrond toont een pagina met bladmuziek. Deze muziek is getranscribeerd en is ten gehore gebracht. Je hoort dus wat je ziet. Het is een aanvulling die het schilderij op een creatieve manier verlevendigd.

Toch maar gaan

Hoewel de vormgeving op sommige punten echt een gemiste kans is, zou het jammer zijn de tentoonstelling daarom niet te bezoeken. De werken geven een uniek kunsthistorisch overzicht van Van Oostsanen. Leuke bijkomstigheid: centraal staat nu eens niet die Gouden Eeuw met VOC mentaliteit maar de stad van Van Oostsanen: middeleeuws Amsterdam.

Tags: , , , , , ,
Posted in Kunst, Recensie | Reageren uitgeschakeld

« Older Entries |

Volg ons

Nieuwsbrief

Ja, ik ontvang graag tweewekelijks de tofste culturele uitgaanstips.